SALOMATLIKNING TEMIR TANQISLIGI BILAN BOG`LIQ MUAMMOLARI

Ba’zi kasalliklar va fiziologik sharoitlar temir tanqisligini keltirib chiqarishi mumkin, bu odatda talabning oshishi yoki ushbu mikroelement yo’qotilishining ortishi bilan bog’liq bo`ladi.

Tanadagi temir tanqisligi holatlari «temir tanqisligi anemiyasi» ga olib kelishi mumkin, bu holat gemoglobin va qizil qon tanachalarining kamayishi bilan tavsiflanadi, bu esa insonning hayot sifatini yomonlashtiradigan alomatlarni keltirib chiqaradi.

Temir tanqisligi dunyodagi eng keng tarqalgan ozuqaviy moddalarning yetishmovchiligi bo’lib, rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlarga ta’sir qiladi va kamqonlikning asosiy sababi hisoblanadi. Jahon Sog’liqni Saqlash Tashkilotining (JSST) hisob-kitoblariga ko’ra, butun dunyo bo’ylab taxminan 1 milliard odam temir tanqisligi tufayli kamqonlikdan aziyat chekadi va qariyb ikki baravar ko’p odamlar temir tanqisligidan aziyat chekadi, bu ularning salomatligi va hayot sifatiga ta’sir qiladi.

Ushbu mineralning yetishmasligi jismoniy va kognitiv ko’rsatkichlarning pasayishi bilan bog’liq bo’lib, natijada infeksiya qarshiligi pasayadi. Temir tanqisligi insonning oziq-ovqat iste’moli, fiziologik holati yoki irsiyat bilan bog’liq bo’lgan ko’p faktorli kasalligi hisoblanadi.

Kattalar orasida asosan temir tanqisligi muammolaridan aynan ayollar aziyat chekishadi. Xususan, tug’ish yoshidagi ayollar, hayz paytida og’ir va uzoq qon ketishi bo’lgan ayollar, homila o’sishi bilan bog’liq temirga bo’lgan talabning oshishi natijasida homilador ayollar yuqori xavf ostida.

Temir yetishmasligidan kelib chiqadigan dastlabki alomat – charchoq. Go’sht va baliqni oz iste’mol qiladigan yoki vegetarian parheziga rioya qiladigan ayollar va o’smirlarning temir zaxiralari past bo’ladi.

Homiladorlik davrida temir tanqisligi, nima bo’lishidan qat’i nazar, ona va bola kasalligini oshirishi mumkin, shuning uchun perinatal o’lim, erta tug’ilish yoki kam vazn bilan tug’ilishi xavfini oshiradi.